Het verhaal van de Brugwachter

Diet Daleman

23 mei 2019

Geen reacties

Het verhaal van de Brugwachter

In 2018 diende dit snoepje van een brugwachterswoning,  zich aan met een weids uitzicht over het Eemskanaal. Op slag verliefd op het licht in de woning, het uitzicht, het vrije gevoel. Volg het water en in 5 minuten sta je op de Grote Markt.

“En als men dan bedenkt, dat die brugwachters geen dag, geen nacht, geen Zondag, ja zelfs geen uur in een heel jaar kunnen zeggen: ‘nu ben ik vrij, nu kan ik mij van de brug verwijderen’.” – Lezersbrief Nieuwsblad van het Noorden 1908

1 maart 1900. De Provincie besloot tot de bouw van een brugwachterswoning aan het Eemskanaal. 13 cent per uur kregen de arbeiders hiervoor, en de timmerman 18 cent, een vrij normaal uurloon in die tijd. Appelbloesemkleurig baksteen uit Utrecht zou worden gebruikt voor de gevel, eiken- en grenenhout voor de ramen en deuren en vurenhout voor de binnenbekleding. Vier maanden later stond de nieuwe woning er. De eerste bewoner is brugwachter H. Ven, die in 1902 het huisje betrok. Door aanbouw in het oosten van de stad en de groei van de Oosterhaven namen zijn diensten het eerste decennia aanzienlijk toe in omvang. Brugwachter Ven moest de hele dag op zijn post zijn om de brug te bedienen. 40 tot 50 schepen passeerden het kanaal elke dag.

Het vervolg

Het brugwachterschap zou door de tijd heen een begeerd baantje blijven, niet in de laatste plaats om de vrije woning die erbij kwam kijken. Zeemannen op zoek naar een vast thuis en jonge mannen die nog bij de ouders wonen, velen stuurden een sollicitatie naar de Rijkswaterstaat.

“Heer H. de Haan indien u een goed werk wilt doen dan kunt ge misschien mij een baantje bezorgen als brugwachter Eemskanaal of zoiets.” – Sollicitatiebrief H. Brouwen 6 december 1936.

Een baantje met rust en zekerheid, zo leek het. Hoe anders was dit na het uitbreken van de oorlog. Schipperszoon Menno Benes was tijdens de oorlogsjaren brugwachter en samen met zijn vrouw bewoner van het huisje nummer 4. Benes was al zestig toen in 1940 de oorlog uitbrak en kwam daardoor niet meer in aanmerking voor verplichte tewerkstelling in nazi-Duitsland. Ook in Nederland wachtte hem echter zwaar werk.

Snoepbaantje?

Tien bruggen overspanden het Eemskanaal tussen de stad Groningen en de zeehaven Delfszijl. Meer dan de helft van de brugwachters bij deze bruggen werd in Duitsland tewerkgesteld. Toch moesten dag en nacht de bruggen bediend worden om de Duitse Wehrmacht-schepen door te laten, zo besloot de bezetter. Dit betekende dat de achtergebleven brugwachters op de fiets, door weer en wind en soms tussen de bommenregens door, alle bruggen moesten bedienen. Slapen konden zij in de leegstaande brugwachterswoningen, waar zich overigens geen schuilmogelijkheden bevonden. Of zij sliepen buiten, wanneer de woningen door oorlogsgeweld waren verwoest.

April 1945. Het grootste deel van Nederland was bevrijd, maar in het Noorden werd nog gevochten. De brugwachterswoning aan het Eemskanaal stond midden in de vuurlinie. Het Duitse leger barricadeerde zich in de stad door alle bruggen te bombarderen of omhoog te trekken. Veel omringende gebouwen gingen verloren, brugwachtershuis 4 bleef als een van de weinigen staan. Tegelijk probeerde het Canadese bevrijdingsleger de Duitse terugtocht via het Eemskanaal te verhinderen door middel van bombardementen op het oosten van de stad. Ook dit overleefde het huisje. De gevechten duurden vier dagen. Uiteindelijk verplaatste de strijd zich naar Delfzijl. Alleen via de telefoon in het brugwachtershuisje kon direct worden gebeld met de sluisbrug Delfzijl. Hier werd door een paar Groningers de wacht gehouden, tot het nieuws kwam dat de strijd ten einde was gekomen. Een nacht die hen ongetwijfeld voor het leven bij bleef staan.

“Met grote dank aan één van onze collegaatjes, Laura de Jong. De geschiedenis studente die me hielp met schoonmaken, terrasjes met de hogedruk bewerkte, kerstboompjes bracht naar alle huisjes op haar fietsje en die dit prachtige verhaal over de mooiste brugwachterswoning van de stad Groningen opschreef.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Boek nu!

Booking widget b24_widget_6152f85a0cd6b

Meest recente berichten

nl Dutch
X